Rak szyjki macicy

Co to jest rak szyjki macicy?

Rak szyjki macicy jest nowotworem złośliwym zlokalizowanym w obrębie szyjki macicy. Miejscem rozwoju nowotworów szyjki jest przed wszystkim najbardziej zewnętrzna jej część, znajdująca się w pochwie. Znajduje się na niej granica między dwoma typami nabłonków: gruczołowym, wyścielającym jamę macicy i kanał szyjki oraz płaskim, pokrywającym część pochwową szyjki i pochwę. Właśnie to miejsce, zwane strefą transformacji, jest miejscem rozwoju raka szyjki.
Rak szyjki macicy jest obecnie trzecim pod względem częstości zachorowań nowotworem u kobiet na świecie. Polska należy do krajów o średniej zachorowalności na ten nowotwór. Najczęściej chorują pacjentki miedzy 50. a 60. rokiem życia, jednak w ostatnich latach zauważa się więcej zachorowań w grupie wiekowej pomiędzy 35. a 44.` rokiem życia.

Jakie są przyczyny powstawania raka szyjki macicy?

Rak szyjki macicy jest pierwszym spośród nowotworów występujących u kobiet, dla którego zidentyfikowano czynnik ryzyka jego rozwoju. Są nim wirusy brodawczaka ludzkiego (HPV) przenoszone drogą płciową i wywołujące przewlekłe zakażenie.
Zakażenie wirusem HPV jest jedną z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową, a ponad połowa populacji aktywnej seksualnie jest co najmniej raz w życiu narażona na ryzyko infekcji tym wirusem. Oprócz tego wśród czynników ryzyka raka szyjki macicy wymienia się:
• wczesne rozpoczęcie współżycia płciowego,
• dużą liczbę partnerów seksualnych,
• dużą (>5) liczbę porodów,
• palenie papierosów,
• niski status socjoekonomiczny,
• dysplazję szyjki macicy,
• stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej,
• dietę ubogą w witaminę C,
• niektóre infekcje narządu rodnego (chlamydioza, rzeżączka, wirus opryszczki, wirus cytomegalii),
• obecność nowotworu w rodzinie.
W przypadku przedinwazyjnego raka szyjki macicy można uzyskać aż 99,9% wyleczeń. Dlatego też znajomość wczesnych objawów raka szyjki macicy, szybkie reagowanie na niepokojące symptomy oraz poddawanie się regularnym badaniom cytologicznym, będącym badaniem profilaktycznym raka szyjki macicy odgrywa istotną rolę w diagnostyce i profilaktyce raka szyjki macicy.

Rozpoznanie raka szyjki macicy

Inwazyjny rak szyjki macicy stwierdzany jest na podstawie badania cytologicznego oraz odchyleńw badaniu fizykalnym. U chorych z nieprawidłowym wynikiem cytologii, ale prawidłowym wynikiem badania fizykalnego wskazane jest przeprowadzanie kolposkopii.
Kolposkopia jest specjalistycznym badaniem ginekologicznym, podczas którego za pomocą kolposkopu (aparat przypominający mikroskop) ocenia stan szyjki macicy i dolny odcinek narządu rodnego, a także można pobrać wycinek do oceny histologicznej. Badanie należy wykonać w przypadku:
• nieprawidłowego wyniku badania cytologicznego,
• stwierdzonego zakażenia lub podejrzenie zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV),
• nieprawidłowego krwawienia w ciąży,
• nawracającego zapalenia i zakażenia pochwy i dróg rodnych
W przypadku stwierdzenia raka szyjki macicy należy wykonać ultrasonografię dopochwową i przezbrzuszną. Drugim w kolejności wykonywanym badaniem diagnostycznym jest rezonans magnetyczny. Badanie to pozwala na otrzymanie informacji o wielkości i rozległości guza, obecności nacieku na parametrium oraz pozostałych narządach miednicy, a także ocenę węzłów chłonnych.
Objawem raka szyjki macicy zgłaszanym przez kobiety w okresie przedmenopauzalnym jest krwawienie pomiędzy kolejnymi miesiączkami, obfitsze miesiączki oraz krwotoki miesiączkowe i/lub krwawienie po stosunku. W przypadku regularnie wykonywanych badań profilaktycznych rak szyjki macicy najczęściej rozpoznany jest jako bezobjawowy. Natomiast brak charakterystycznych i znaczących objawów raka szyjki macicy we wczesnych stadiach choroby, przy jednoczesnym braku regularnych badań profilaktycznych prowadzi często do bezobjawowego rozwoju nowotworu aż do zaawansowanych stadiów choroby, o zdecydowanie gorszym rokowaniu. Bardzo rzadko zdarzają się chore z prawidłowym wynikiem badania cytologicznego i zmianą w okolicy szyjki macicy jako jedynym objawem choroby nowotworowej.

Leczenie raka szyjki macicy

Obecnie w leczeniu raka szyjki macicy stosuje się 3 metody terapeutyczne: chirurgię, radioterapię i chemioterapię lub łączy się te metody. Często również łączy się te metody lecznicze. Wybór metody leczenia podejmuje się po uwzględnieniu stopnia zaawansowania nowotworu, stanu ogólnego chorej, wieku, chorób współistniejących oraz innych czynników rokowniczych. Brana jest również pod uwagę obecność innych chorób w obrębie narządu rodnego.

Jak zapobiegać rakowi szyjki macicy?

Rak szyjki macicy jest jednym z tych nowotworów złośliwych, których można uniknąć, wykonując okresowe badania profilaktyczne. Najlepszym badaniem profilaktycznym jest cytologia szyjki macicy. Oprócz tego coraz szerzej stosuje się badanie nosicielstwa/obecności wirusa brodawczaka ludzkiego – HPV, które polega (podobnie jak cytologia) na pobraniu z szyjki macicy komórek za pomocą specjalnej szczoteczki.
Obecnie dostępne są szczepionki przeciwko wirusowi HPV. Szczepionka zmniejsza ryzyko infekcji wirusem o ponad 75% a przy tym jest łatwo dostępna i bezpieczna. Powinno się nią szczepić dziewczęta przed rozpoczęciem współżycia płciowego, najlepiej około 12. roku życia. Profilaktyka raka szyjki powinna opierać się na szczepieniu młodych kobiet i kontynuowaniu cytologicznych badań przesiewowych.

Słowiczek

Chemioterapia – silnie działające leki niszczące komórki nowotworowe, podawane dożylnie, rzadziej dootrzewnowo lub doustnie.
Radioterapia – metoda nieoperacyjnego leczenia nowotworów, polegająca na skierowaniu na zmianę nowotworową wiązki promieniowania jonizującego, powodującego śmierć komórki nowotworowej.
Wirus HPV – wirus brodawczaka ludzkiego (ang. human papilloma virus)